Mans van Sangel, boeken in het dialect. - De Vèèrkàànte Viefkop Holten, Bathmen, gemeente Deventer
Mans van Sangel
in Sallands-Twents dialect.
 
Het vierde boek, Làànd van mien Oolders, ligt in de winkel en is te bestellen. www.boekscout.nl
 
Rechtstreeks bestellen?
 
Graag een mail naar t.deijk@hetnet.nl
Tel 0570 542436
 
 
 
NIEUW  BOEK. 
 
Mijn vijfde boek, in samenwerking met de Paasvuurcommissie Holten. Niet te vergelijken met mijn boeken in het dialect. Wel echt weer een stuk cultuur van Overijssel.
 
 
PAASVUREN RONDOM HOLTEN
 
Een vurige strijd tussen trots en traditie.
 
Vrijdag 11 maart wordt dit bijzondere boek over de paasvuren rondom Holten gepresenteerd.
 
Een oude traditie nog altijd springlevend.
 
Vijftig jaar paasvurenstrijd heeft Arjan Hakkert van de paasvuurcommissie in 2014, bij het vijftig jarig bestaan van de paasvuurkeuringen, op het idee gebracht om deze bijzondere traditie vast te leggen in een boek. Vervolgens is Teun Deijk bereid gevonden om verhalen te verzamelen, te schrijven en te bundelen tot een boek voor jong en oud in de regio. Het boek begint in de jaren twintig van de vorige eeuw tot 2015. De verhalen gaan over paasvuren van vroeger en nu in Holten en Rijssen (Lichtenberg), over de strijd om het grootste paasvuur, maar ook verschillende achtergrondverhalen, kleinschaligheid, wereldrecords etc. komen aan bod. Het zal zeker niet compleet zijn, maar geeft een goed beeld van het paasvuurvirus in deze regio. Aangezien de paasvuurcommissie ook het paasvuur in Bathmen heeft gejureerd, zijn ook een aantal Bathmense verhalen opgetekend in dit unieke boek. Het geheel wordt aangevuld met prachtige oude en nieuwe, bijzondere foto’s.
 
Totstandkoming.
 
Samen met verschillende betrokkenen is het boek over de paasvuren tot stand gekomen. Als eerste natuurlijk de inzet en kennis van Teun Deijk als schrijver, maar ook Arjan Hakkert als eindredacteur en André Heetkamp van Reclamemakers als ontwerper van het boek hebben een grote rol gespeeld. Het financiële plaatje is haalbaar gemaakt door de medewerking van meerdere sponsoren die we daarvoor erkentelijk zijn.
 
Verkoop.
 
Vrijdag 11 maart wordt het boek officieel gepresenteerd in de Oudheidkamer Hoolt’n en overhandigd aan burgemeester Hofland, waarna het boek vanaf zaterdag 12 maart voor slechts € 12,50 te koop is bij verschillende punten. In het dorp Holten is het boek verkrijgbaar bij Tourist Info Kulturhus Holten en bij Boekhandel Heusinkveld. In de buurtschappen rondom Holten (Lichtenberg, Beuseberg, Holterbroek, Dijkerhoek en Espelo) zijn de boeken te koop via de bekende lokale boakebouwers. In Rijssen is het boek aan te schaffen bij Tourist Info The Read Shop en verder bij de schrijver Teun Deijk.
 
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met
Teun Deijk via tel. 0570 542436.
 
Onderstaand een beknopte inhoud van het boek.   
 
Làànd van mien Oolders.
 
Het heeft een tijdje geduurd. Drie jaar na het vorige boek “Goold’n Treuintjes” ligt het vierde boek van Mans van Sangel, de Vèèrkàànte Viefkop, op de plank. Làànd van mien oolders, met op de cover de Dijkerhoekse molen, omdat mijn ouders ruim dertig jaar in de kring Dijkerhoek hebben gewoond. Het is een boekwerk geworden van 310 bladzijden, een bonte verzameling, van verhalen over oude en nieuwe tijden in Rijssen-Holten en Bathmen Het geeft een overzicht van gebeurtenissen over de jaren 2011 tot en met 2013 in de gemeente Rijssen Holten. Het geheel is doorspekt met een aantal gedichten, grappige verzen en gefingeerde vertellingen over Derk met de Beer. Wat te denken van de verhalen van Leny Polak, Janna Noordkamp en Podts Jan Alb en Harm uut Riess’n. Ook het 44 jarig jubileum van de Fienpreuvers en de jubileumreis van de Hoolter Korhanen passeren de revue. Kortom voor elk wat wils. Niet allemaal hoogstaande literatuur, maar wel in onvervalst Sallands-Twents dialect. U zult het zien, voor de liefhebber, echt een boek om in één adem uit te lezen. 
 
Mans van Sangel
 
Verhalen over Salland en Twente door Teun Deijk, Mans van Sangel, Klepperman en Vèèrkàànte Viefkop uit Holten, samengevoegd in meerdere boeken.
 
Teun Deijk is geboren in 1947 in het hartje van Holten. Tot zijn 28ste woonde hij in Holten. Bij het jaarlijks carnaval in Holten, ontpopte hij zich als Mans van Sangel en veel later als Vèèrkàànte Viefkop en Klepperman. Het is al weer langere tijd geleden dat hij neerstreek in Loo-Bathmen, onder de denkbeeldige torens van kasteel Arkelstein. Door zijn verbondenheid met Holten, is hij zich blijven richten op zijn geboorteplaats. Na gestopt te zijn met werken is hij verhalen, boeken en gedichten gaan schrijven, voornamelijk in het Sallands / Twents dialect.
 
Bent U een liefhebber van het dialect van Salland en Twente, het dialect dat gesproken wordt tussen Deventer, Bathmen, Holten, Rijssen, Markelo en Laren, dan zijn deze boeken iets voor U. Prachtige korte verhalen over vervlogen tijden en de tijd van nu.  Onderstaand de laatste verhalen, uiteraard in het dialect. 
 
 
 
Hiernaast Mans van Sangel als klepperman voor de Holtense kerk.
 
De laatste klepperman van Holten was een oom van de grootmoeder van Mans van Sangel. Het bloed kruipt...
 
 
 
 
 
De Vèèrkàànte Viefkop zörgt er vuur det de lèu wakker blieft.
 
 
Gert Jan van 't Holt, samen met Charles Reeves, bij de opening van de feestelijke Canadezenroute in 2010.
Hier is mien stèè.
 
In 1963 kwam e an de dorpsschoole, ôônder Mèister Brouwer. Hij zôl nôôit wier vôt goa uut Hoolt’n, Hij wörd’n Hoolter met de Hoolter. Gert Jan van ‘t Holt stun e op meerdere plaats’n in de gemeente vuur de klasse. Oaverà dök zien’n naam op, of ’t noe biej de gymmestiek was of biej de carnaval, oaverà zag ‘m. Hij was het boegbeeld biej het herdèènk’n en ontvang’n van de Canadeese veteraan’n uut ’n tweed’n wereldoorlog. Hij stun an de weege van de Stichting Viering Nationale Feestdagen en Welcome Again Veterans. Zelfs doar blèèf het neet biej. Met ziene meuige van “De Ofsluuters” zörg’n hij der vuur det er op ‘n Hoolterbarg vuurgood ne ruumte kwam, woet de gesnèuvelde Canadeez’n uut ’n tweed’n wereldoorlog op ne respectvolle wieze wordt herdach. Het wörd’n zien lèèm’nswark. Zô bint er völle mèèns’n in Hoolt’n en veer doarbuut’n diet Gert Jan tèèg’n bint e kömm’n. Gert Jan, altied vrèindelijk, en neet zuunig met een good woord vuur iedereene, van hôôge tut lèège. Wat det angeet, zeker gen Hadd’nbarger. Ne keerl uut het ôônderwies, met ne brèède belangstellingvuur het Hoolt’nse gebuur’n. In 1941 geboor’n in Hard’nbarg, as elfde kind uut het gezin, kwam e in 1964 te wonn’n an de Weverstaat, saam’n met zien vrouwe, Heike Stubbe, uut Breem’n. Doar wörd’n de beire dochters, Anja en Sonja, geboor’n. Via de Pann’nbakkersstroate gung’n ze in 1973 noar de Ab Jààns’n stroate. Hij was inmiddels directeur van de Haarschoole e wörd’n. Hij zôl der zien veerdere lèèm’n bliem’n wônn’n. In 1985 kwam e biej de carnaval, as achttiende prins der Fienpreuvers. Een samengoan, woet de sponsoring van de keerskes op Karsoamd, het organiseer’n van vrijheidsoptocht’n, de oprichting van ziene Brààndheultjes en zelfs zien vriendengroep, de Ofsluuters, uut is ontstoane. Zô bint er ongetwiefeld nog meer dinge te neum’n, woet Gert Jan een stèèmpel op hef e drukt. Al die joar’n kwam ie Gert Jan oaverà en altied wier tèèg’n. Noa det e in Splôô, as hoofd van de Bosschoole, met pensioen was e goane, wörd’n ’t echt neet stille rôôndum diss’n bezundern keerl. Hij dèu gewoon vedan tut ziene allerleste daag’n. De laatste joar’n zag ie ‘m knôôi’n met ziene gezôôndhèid. Hij zag ter brekbaar uut, mà heul van het lèèm’n. Iedere kèèr had e wier tèèg’nslag te verwark’n. Vuurige wekke krèèw we berich det e völl’n was en ne ribbe had e brökk’n. Hij verzucht’n, wat kan een mèènse nog meer verdrèèg’n, wanneer heult dit op? Diss’n klap kwam e neet meer te boam’n. Zien aardse lèèm’n is vuurbiej, mà hij blif in ôônze gedach’n. Met ne variatie op een gedich, det e ôôit zelf schrèèf, gedèènke wiej ‘m.
 
Umringd duur kinder, diet miej an ’t harte ligt,
Wark’n ik in Hoolt’n met een bliej gezicht.
Zô goa ‘k noe ôk lèu, ‘t geet oe good.
Nemt met, biej al wàj’ veerder doot,
Mien liefspreuk, ‘t kon neet môôier weer,
Hoolten, lèu, “Hier is mien stèè.”
 
Wis en waarachtig.
De Vèèrkàànte Viefkop
 
Ik môgge neet met doon.
 
De poasvèurcommissie geet een book uutgèèm’n. Det wördt een onmeunig môôi book. Ik heb de eere um met te doon, an het tut stàànd kômm’n van dit book. Netuurlijk doo ‘k det, mà det köj’ neet àllèène. Ie hebt de hulpe nèurig van al die Hoolter, diet ôôit hebt met e hölp’n, an het bouw’n van een poasvèur. Natuurlijk, de jonge lèu, diet noe nog alle joar’n ne bult hoolt biej mekaar slept, komt volop an bod. Disse jonge lèu zöw we anspoor’n um zelf, mar ôk de oolders, de opoes en de opa’s, de penne te pakk’n en een môôi paosvèurverhaal an het pepier touw te vertrouw’n. Iedereene hef in al die joar’n wà wat met e maakt, det de meuite is, um vuurgood vaste te legg’n. Het geet neet àllèène um de poasvèur’n van tèèngswoorig, mar ôk die van vrogger. Dus ôk de kleine vèur’n uut de vieftiger, zestiger en zèumtiger joar’n. Iedereene, diet een môôi verhaal wèèt, kan metdoon. Het mèuiste is, at er dan ôk nog de ôôle foto’s biej komt. Dèènkt noe neet, det is niks vuur miej, ik kanne neet schriem’n, mà belt dan. Wiej kômt biej oe, um oen verhaal op te tèèkenen. De jonge lèu doot met en de ôôldheidkamer Hoolt’n dreg ôk vaste zien steentje biej. Doar bint zô völle môôie verhaal’n, die we met de rest van de wereld könt deel’n.
Môôie verhaal’n, nemt den dag biej opoe an de Liez’nstèège. ‘S middags kwam een klein wagentje met een peerd ter vuur de Liez’nstèège in. Ik was e een joar of tiene. Miene jungste ooms sprung’n op de waag’n en zie woll’n weg rie. Ik môgge neet met, want zie hadd’n meer las van miej, as gemak. Ik leut de lippe hang’n. Gelukkig stun opoe in’n duur’ngàànk te kiek’n en zag wat er gebuur’n. Met drei grôôte pass’n stun ze biej de waag’n en sprök: “Ie nemt de jonge met en hôôlt ‘m good in de gaat’n en ààns blief iele ôk in huus. Het was de allerèèrste kèèr, de’k met môgge hen hoolt haal’n. In al die joar’n leer’n wiej vanalles biej het opbouw’n van de boake. De grôôte jongs leut’n oe met rôôk’n en ie wadd’n wà zô wies um in huus niks te vertell’n. Wat veul’n ie grôôt tuss’n die keerls, vuur op de waag’n. At e vol e pakt was met boakhoolt môg ie der boam’n opzitt’n. Op noar de boake biej de Koetsier op ’n kààmp. ‘N èèrst’n poasdag gung de fik ter in.Ie zagg’n der wà viem’ntwintig bràànd’n, oaverà, op de hèugtes in ’n Noord’nbarg en ’n Kol. Dit verhaal zal het book neet haal’n, mar ik hoppe dat het oe anzet, um de penne te pakk’n, een verhaal te schriem’n en op te stuur’n noar de Viefkop, Paalmansweg 1, 7437 SV in Battum of te bell’n, 0570 542436. Een mailtje mag ôk, t.deijk@hetnet.nl; Iedereene mag met doon, wis en waarachtig.
De Vèèrkàànte Viefkop.
 
Meermans Mans en Herman.
 
Tanige keerls, goodlachs en zie gung’n eur eeg’n gàànk. Neet alles op uur en tied, mà net zô ’t eur uutkwam. Zô zat ik biej opoe te wach’n tutdet ze met peerd en waag’n de Liez’nstèège indrèèi’n, um achter op ’n Vlèèrdiek te melk’n. Zie wadd’n gek van peerde en hadd’n de boerderieje op de Meermanskààmp is. Het enige wàj’ noe nog vindt, bint de linnebèume. De Wàànsinkbrèurs wadd’n verstokte vriejgezell’n, tutdet Meermans Mans op vriejerspad gung. Hij was à wà tèèg’n de vieftig. Hèèl Hoolt’n preut oaver de nieje boerinne op Meerman. In die tied leer’n ik de femilie good kenn’n as monsternemmer. Beste lèu, aardige vrouwe en altied in vuur een preuitje. Àj’ der hen môss’n, môj’ der wal een paar uur vuur uuttrekk’n. Zie melk’n met eur beid’n zestien beeste en det was mien’n grötst’n boer in die tied. Het gung àmoa nog met de hàànd. Àj’ noar de Meermänze mônn’n was ter vaake wat bezunders. De eene kèèr zat ie, noa het môônster nemm’n, an de beschuut’n met muuskes, biej de geboorte van Paulientje en de ààndere kèèr môj toch ôk wà ne niejjoarsborrel drink’n. Het was altied op ’n kniepert, dàj’ op tied op schoole kwamm’n. Het zal een kèèr zommers weer’n e wes, dà ‘k op mien fietske ’s oamds het arf op rèè um melkmôônsters te nemm’n. Ik was e rap kloar. “Wiej hebt vanmiddag e mölk’n, want wiej krèèg’n hèui drèuge, komt männ’nvrog mà wier.” Och, en dan dèuj’ n ààndern männ’n twei piepkes met melk in het fleske en was alles e rèègelt. Biej de brèurs was ter altied wà wat. Zie zatt’n de beeste neet gauw drèuge, ôk al gaff’n ze nog gen twei liter per melkbuurte. Uut ondèungde schepp’n ik met mien môônsterstok dan wal is extra hôôge duur de melk, zôdet het vetpercentage ongelèufelijk hôôge was. Ne wekke of wat later haw we dan onmeunig völle schik aw we de resultaat’n ôônder ôôg’n krèèg’n. Zie hadd’n ôk ne privé spoorwegoavergàànk biej huus. Het geslött’n hekke hè ‘k eur vaake lös e doane at ze noar de ààndere kàànte van ’t spoor mônn’n, um te melk’n. Noa een joar làànk môônsters nemm’n hà ‘k ne bromfietse biej mekaar e spoart. Zô ongeveer zes wekke later gung ik, rôônd kwart oaver achte, vanof Meermans Mans, duur ’n geuird’n hen op huus an. Half nèènge begun de schoole, hoas ,hoas, hoas. Op de èèrste kruussing gung het mis. Ik krèège gen vuurrang en doar hà ‘k ôk gen rech op. Het lôôn van een joar làànk pôkkeln leer an gruuzelemèènt’n op de stroate. Verdôôfd sprint’n ik op huus an, um mar op tied biej schoole te weer. Doar kwamm’n ’n ôôld’n dokter Nagelhoudt biej miej um te kiek’n of alles wà good was. Hij sprök miej vermanend touw, dà ‘k neet weg had meug’n lôop’n. Met ne kleine vertraging en ne grôôt’n kater zat ik den dag in de schoolbàànk’n. Wis en waarachtig.
De Vèèrkàànte Viefkop.
 
Tàànnesmit.
 
Hij is à wier hèèl wat joar’n vôt uut het Hooltense stroatbeeld. Toch hef half Hoolt’n biej um in ’n stool e zett’n. De rilling’n lôôpt miej oaver de rugge, à’k trugge dèènke an die èèrste kèèr, toen ‘k biej um ôônder “het mes” môs. Met onmeunig völle tààndzeerte kwam ik biej ‘m in ’n stool an de Stationsstroate. Mà toen ‘k één kèèr zatte, oaverwun de bangighèid het van de piene. Ik vlèuge ’n stool uut, hèèmoa van ’t trabat, in ééne strèèpe op huus an. Doar wörd’n ik geröste stelt met een paar zuurtjes en zô ondergung ik asnog mien lot. Het zal in de joar’n vieftig weer’n e wes det e in Hoolt’n begun. Één van ziene èèrste assistent’n was Riekie van Jan Blaauw en doar zôll’n nog verschèid’n Hoolter mèikes volgen as tandartsassistent of as hulpe in de huushôôlding. In totaal is e wà vèertig joar blèèm’n en hè ‘k ‘m verscheid’n kèèr’n op e zoch an de Pastoriestroate. In latere joar’n zag ik ‘m vaake biej ôôns de stèège in komm’n. Mèèstal leup e met’n ne lang’n trad vedan, mà zô of en touw maak’n ôk nog wal is een preuitje met ôônze moo. Mangs dan leupe wal arg hard, net of e de zörg’n van zich of wol lôôp’n. Hij was ne tandarts tuss’n de Hoolter, Hij heul van ondèungde. Zô had e de gewoonte um met oe an de proat te goan, at e met zien gereedschap biej oe in het môôndwark zat. Het was onmèugelijk um dan wat trugge te zegg’n. Ôk hè ‘k van heur’n zegg’n det e lèu, diet e net verdôôfd had noar de kökk’n stuur’n, um koffie te drink’n. Ie snapt wà hoet det ofleup, zôônder geveul in de môônd. Hij trök met hàànne en beene, zèèd’n de lèu en hij môs schouwmaker zegg’n tèèg’n Steun’nbarg. Alle wekke, op vriejdagmiddag, kwam e op uur en tied een paar slaatjes haal’n biej Waterjan in de kroeg. Doar zat vaake wat personeel van Krekel en doar hat e der kennelijk net ééne van ôônderhàànne had, den zèè, “Doar hij den dondersen tàànnesmit, ie zôll’n ‘m dôôdgôôi’n met voarkensdriete.” Hij lach’n der umme, blèèf de rust zelve, betaal’n ziene slaatjes en vervolg’n zien’n wekkelijks’n gàànk op huus an. Het was een schilderachtig gezin en zie bint alle kàànt’n uut e vlèuig’n. Hij zelf kwam van Almelo en hef ziene leste joar’n e slett’n in Bilthoven. Min of meer toevallig heur’n ik det e op 28 januari e störm’n was en det ziene wichter ‘m in Hoolt’n hadd’n begrèèm’n. Doar màj’ röstig uut opmaak’n, det Hoolt’n ‘m altied noar an ’t harte hef e lèèg’n. Ne bezundern keerl uut ne tied det dokters, dôômies en schoolmèisters nog ech anzeen hadd’n in ôôns klèine boer’ndarp. Ne Hoolter tandarts uut ne vervleuig’n tied. Hendrikus Friedrich Steunenberg, hij is wier op de stèè, woet e kennelijk het leefste was. Acht’n tachtig joar, hij röst in vrèè. Wis en waarachtig.
De Vèèrkàànte Viefkop.
 

Uw naam:
Uw e-mailadres *:
Voer reactie in:
 
* Als je een bericht wilt plaatsen heb je een geldig e-mailadres nodig. Het adres wordt niet gepubliceerd en is niet zichtbaar voor anderen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Website Builder
mogelijk gemaakt
door Vistaprint