Mans van Sangel
Het nieuwste boek.Goold'n Treuintjes. Uit voorraad leverbaar. Bel 0570 542436, of mail naar
Verhalen over Salland en Twente door Teun Deijk, Mans van Sangel, Klepperman en Vèèrkàànte Viefkop uit Holten, samengevoegd in meerdere boeken.
Teun Deijk is geboren in 1947 in het hartje van Holten. Tot zijn 28ste woonde hij in Holten. Bij het jaarlijks carnaval in Holten, ontpopte hij zich als Mans van Sangel en veel later als Vèèrkàànte Viefkop en Klepperman. Het is al weer langere tijd geleden dat hij neerstreek in Loo-Bathmen, onder de denkbeeldige torens van kasteel Arkelstein. Door zijn verbondenheid met Holten, is hij zich blijven richten op zijn geboorteplaats. Na gestopt te zijn met werken is hij verhalen, boeken en gedichten gaan schrijven, voornamelijk in het Sallands / Twents dialect.
Bent U een liefhebber van het dialect van Salland en Twente, het dialect dat gesproken wordt tussen Deventer, Bathmen, Holten, Rijssen, Markelo en Laren, dan zijn deze boeken iets voor U. Prachtige korte verhalen over vervlogen tijden en de tijd van nu. Onderstaand het verhaal van deze week, uiteraard in het dialect.
Hiernaast Mans van Sangel als klepperman voor de Holtense kerk.
De laatste klepperman van Holten was een oom van de grootmoeder van Mans van Sangel. Het bloed kruipt...
De Vèèrkàànte Viefkop zörgt er vuur det de lèu wakker blieft.
Hier te lèèz'n, de leste Viefköppe..
Ne bezunder’n dag.
Vanalles steet er op de rolle. Karsversjes zing’n met de Korhaan’n. As ’t er van kump tenminste. Berich uut ’t zeek’nhuus, twei centimeter ontsluuting, veerder is alles good. Ik veule miej neet op mien gemak. Het wördt ne bezundere wekke. ’N oftrap vuur het oop’nluchtspel, Fanfare en vriejdagmänn’n um tien uur mag ik mien opwachting maak’n in het Hoolter kultuurhuus. Zôl der wà volk kômm’n? Ie zölt doar mà stoa te prèèvel’n met twei man en ne peerekop vuur oe. Loaw we der het beste mà van hopp’n. Het grôôte vuurdeel is, dà ‘k ter neet vuur de èèrste keer stoa te klasjenèèr’n. Al in de vieftiger joar’n kôj’miej doar al heur’n. Al wadd’n het toen allèène miene klumpkes, diet oaver de klinkertjes klettern. Gen kultuurhuus, zelfs gen gemeentehuus was ter te zeen. De Jödd’nkarke stun der toen ôk à haveloos biej. Wiej hadd’n der as kleine wichter gen benul van, van wat er een joar of tiene eerder àmoa gebuurt was. Het was ter nog hèèl röstig in de tied, det Naatje van Spier doar nog oaver boam’nduure kek. ‘N èineke veerder zat Willem, de schouwmaker oaver zien’n bril noar buut’n te kiek’n. Hèèl èèm’n mà, wat ààns heuiwt e zich op de vingers. An de ààndere kàànte, op ’n hook met het Boskààmpsstreuitje, is Ko de Mik drôk in de weer, in ziene pott’nbakkerieje. Tuss’n de Slieter en de kuuperieje van Westerik duur, maak’n ie de lusse rôônd, noar Bets van ’n Bos op ’n Beelt. Doar tèèg’noaver, woej’ noe ’n ingàànk hebt van het kultuurhuus, was in die joar’n, de garage van Muller. ’N Smidsbeelt lag ter rustig biej. Hier klopp’n het ôôle harte van Hoolt’n. Wiej haal’n daor de kràànt’n op en wier later drunke wiej der, met de braderie, ‘n biertje. Vèèr centimeter ontsluuting. Het kump nèuider. Was ‘t mà vaste vriejdag, mà zô lange möj toch ech gedeuld hemm’n. Wier twei centimeter meer. Ik heb het geveul, dè ‘k zelf las kriege van weeën. Ik heb ‘t neet meer en griepe van armood noar ’n midwinterhoorn. Het mag wier. Het hôôge klaag’nde geluud drif veer oaver de kaale veeld’n. De hèèle moand december wördt er op zundagmiddag tuss’n tweie en dreie bloaz’n, biej het uutkiekpunt an de Plagg’nweg. At Jan Eftink zien’n hoorn an de môônd zet, zeej Ôôld Mieneke, op ’n bessemstell’n, oaver ’n Hoolterbarg goan. Het antwoord kump uut ’nen ààndern hook. Aj’ good lustert heur j ‘Jan Veeldhuus, op zien’n midwinterhoorn, achter det mèinse an vleeg’n. Machtig um te heur’n en èèm’n ’n Hoolterbarg in is nog gezôônd ôk. Zelf krie ‘k ter vandaage wèinig geluud uut. Half vieve, doar geet de telefoon. De dochter an de lìene vanuut ’t zeek’nhuus. Gefilstèèrt, ie bint ’n uur gelèène opa e wörd’n. De telefoon geet hèèl gauw duur noar opoe. Ie wordt er stille van,…Mart, Frederik, Teunis, een klein treuintje,… alles is good! Wat een geluk, môôie bleumkes at ze plukt bint. Wis en waarachtig.
De Vèèrkàànte Viefkop.
Een hèèl stuk lichter.
Zie bint wier aarig gangs in de buut’ngebied’n. Links en rechts wördt er in e brökk’n. Zô lange as ’t biej ’n ààndern is heur j’t an en loa j’t langs oen hen goan. As ’t peerd oe zelf slöt, kump ’t völle harder an. Sinds ofgelôôp’n wekke meuge wiej die ervaring deel’n, met al die ààndern, diet ôôns vuur bint e goane. Ongelèuf en hellighèid goat in één kèèr, hàànd in hàànd. De grösmèèiers en de nieje fiets’n wadd’n, van ‘n één’n op ’n ààndern dag, zô mà vôt. Machtelôôs stoaj’ der biej te kiek’n. Noe wouw we de schuure toch al opruum’n, mà det haw we ôôns wal iets ààns vuur e stelt. Gen mèinse hef ter wat e zeene. Het argste is, det ze binn’n bint e wes, zôônder daj’ ôk mar iets e markt hebt. De schuure of e slött’n, de fiets’n op slot, het is neet genog um dit sôôrt volk tèèg’n te hôôld’n. Noa een telefoontje van de buur’n, det ze doar de lààmpe kepot hadd’n e höuw’n, gunge wiej is èèm’n controlèèr’n of alles biej ôôns nog hèèl was. De schrik sleug ôôns um ‘t harte, toew we in de gaat’n krèèg’n, daw we à vezite hadd’n e had. Met krach en geweeld hadd’n ze het slot uut de stalduure brökk’n en de grösmechiene op de kàànte noar buut’n e buurt. Ie veult oe machtelôôs. Ie könt er niks tèèg’n doon. Toch zôl ’t neet verkèèrd weer um de komm’nde tied extra op te lett’n. Àj’ wat aparts zeet wat oe opvölt, zet de plietsie an t wark. Met mekaa köj’ meer as àllèène. Wiej hebt ôôndertuss’n opdrach e gèèm’n um de slötte nog stèèviger te maak’n. Wat möj’! Àj’ straks wier ne grösmechiene hebt, wiej’ toch neet geerne det z’m oe wier weg haalt. Gelukkig was neet alles vôt. Ja, wiej hebt er ôk nog nen ôôle nèèimechiene stoan. De vrouwe kôn ’t neet ech wardèèr’n, toen ‘k ’n ààndern männ’n wakker wörre en zeere, dà ‘k bliej was, det ze miej de nèèimechiene neet met hadd’n e nömm’n. Alle gekhèid op ’n stökske, ie hôôlt er een rot geveul an oaver. Het is net oj’ vaaker um ’t huus hen lôôpt. En woerumme, ie möt er nog hèèmoa neet zô bliej met weer um die keerls tèèg’n de hoed an te lôôp’n. Het eenigste waj’ könt doon aj’ apartighèid zeet, is de plietsie bell’n. Veerder möj’ mà hopp’n det ze neet wier kômt. Ie wordt er toch hèèmoa neet good van, det vrèimd’n oe an de spull’n zit. Een geluk biej ’t ôôngeluk, wiej hooft de èèrste tied gen grös te mèèi’n en ôk het fietsweer löt nog wal èèm’n op zich wach’n. Veerder vuur de rest, zal ’t àmoa wà wier trechte kômm’n. Doar bint langer grösmèèiers in de wereld as dar ie der bint. Ne wieshèid die ‘k vrogger in huus vaake heur’n, as ter wat vôt was of kapot, wis en waarachtig.
De Vèèrkàànte Viefkop.
Een hèèl stuk lichter.
Zie bint wier aarig gangs in de buut’ngebied’n. Links en rechts wördt er in e brökk’n. Zô lange as ’t biej ’n ààndern is heur j’t an en loa j’t langs oen hen goan. As ’t peerd oe zelf slöt, kump ’t völle harder an. Sinds ofgelôôp’n wekke meuge wiej die ervaring deel’n, met al die ààndern, diet ôôns vuur bint e goane. Ongelèuf en hellighèid goat in één kèèr, hàànd in hàànd. De grösmèèiers en de nieje fiets’n wadd’n, van ‘n één’n op ’n ààndern dag, zô mà vôt. Machtelôôs stoaj’ der biej te kiek’n. Noe wouw we de schuure toch al opruum’n, mà det haw we ôôns wal iets ààns vuur e stelt. Gen mèinse hef ter wat e zeene. Het argste is, det ze binn’n bint e wes, zôônder daj’ ôk mar iets e markt hebt. De schuure of e slött’n, de fiets’n op slot, het is neet genog um dit sôôrt volk tèèg’n te hôôld’n. Noa een telefoontje van de buur’n, det ze doar de lààmpe kepot hadd’n e höuw’n, gunge wiej is èèm’n controlèèr’n of alles biej ôôns nog hèèl was. De schrik sleug ôôns um ‘t harte, toew we in de gaat’n krèèg’n, daw we à vezite hadd’n e had. Met krach en geweeld hadd’n ze het slot uut de stalduure brökk’n en de grösmechiene op de kàànte noar buut’n e buurt. Ie veult oe machtelôôs. Ie könt er niks tèèg’n doon. Toch zôl ’t neet verkèèrd weer um de komm’nde tied extra op te lett’n. Àj’ wat aparts zeet wat oe opvölt, zet de plietsie an t wark. Met mekaa köj’ meer as àllèène. Wiej hebt ôôndertuss’n opdrach e gèèm’n um de slötte nog stèèviger te maak’n. Wat möj’! Àj’ straks wier ne grösmechiene hebt, wiej’ toch neet geerne det z’m oe wier weg haalt. Gelukkig was neet alles vôt. Ja, wiej hebt er ôk nog nen ôôle nèèimechiene stoan. De vrouwe kôn ’t neet ech wardèèr’n, toen ‘k ’n ààndern männ’n wakker wörre en zeere, dà ‘k bliej was, det ze miej de nèèimechiene neet met hadd’n e nömm’n. Alle gekhèid op ’n stökske, ie hôôlt er een rot geveul an oaver. Het is net oj’ vaaker um ’t huus hen lôôpt. En woerumme, ie möt er nog hèèmoa neet zô bliej met weer um die keerls tèèg’n de hoed an te lôôp’n. Het eenigste waj’ könt doon aj’ apartighèid zeet, is de plietsie bell’n. Veerder möj’ mà hopp’n det ze neet wier kômt. Ie wordt er toch hèèmoa neet good van, det vrèimd’n oe an de spull’n zit. Een geluk biej ’t ôôngeluk, wiej hooft de èèrste tied gen grös te mèèi’n en ôk het fietsweer löt nog wal èèm’n op zich wach’n. Veerder vuur de rest, zal ’t àmoa wà wier trechte kômm’n. Doar bint langer grösmèèiers in de wereld as dar ie der bint. Ne wieshèid die ‘k vrogger in huus vaake heur’n, as ter wat vôt was of kapot, wis en waarachtig.
De Vèèrkàànte Viefkop.
De kouw is verkoch.
De Heer’n bint wier in het niejs. Jammer det het wier slech niejs is. Dit kèèr is het de VVD, diet compleet in zien hemd wördt e zet. Zô mar in één kèèr häängk fractievuurzitter De Koe de schaats’n an de wilg’n. Hij wol verjonging, of is het verfrissing? Het bestuur wil der neet an. Zie hadd’n het belôôfd!!!??? Hij hef ààndern noar vuurt’n e schèum’n, mà die wörd’n of e wèèz’n?! Persoonlijke belang’n goat, volgens de fractievuurzitter de Koe, vuur het reil’n en zeil’n biej de partieje. Het is nog à wat. Doar wördt good met môdder e gôôit. De rest van de VVD-roadsleed’n was compleet oaverrompeld. Zie wuss’n van niks. Het is neet te gelèum’n. Tuss’n de èèrste en de tweede man uut de fractie is gen èènkel kontakt e wes?! Het is gebuurt, ’n kluppel lig mill’n tuss’n de kipp’n en die bint alle kàànt’n op e stèum’n. Bint det noe grôôte keerls? Nee dit is wichterwark. De gewone lèu hebt er boek meer as vol van en zie kriegt wier geliek, het is neet wat en het wördt ôk nôôit wat. Het warkt neet tuss’n Hoolter en Riesner. Het is toch wà hèèl arg pienlijk at de fractievuurzitter det zeg. Ie könt oe ofvroag’n hoedeuinig of ze biej de VVD al die tied vergaderd hebt. Het lik ter good op det ze stomweg langs mekaar hen proat. Het veuilt neet te begriep’n. “Het is good”, dèènk ie biej oe zelf en det zal De Koe ôk wal e dach hemm’n. Wakker word’n en ne weg uutstippeln diet good is vuur Hoolt’n en Riess’n. Zô as ’t noe is, wont de kiezers vuur een grôôt gedeelte in Hoolt’n. Doar hef de VVD völle stemm’n e krèèg’n. Zörgt er vuur daj’ det zô hôôlt, mà vergist oe neet, ôk in Riess’n zit ne hôôp VVD-ers en die goat vuur de Koe. Dit kan nog wal is het begin weer van een grôôt bloodzweer, det onmeunig geet ettern en doar helpt gen zoete lieve mediator wat an. Mien vaa zeer vrogger à, jonge, zörgt er vuur daj’ de kouw an ’t töuw hôôlt. Àj’m één kèèr lös loat, heij’m drek nog neet wier te pakk’n. Het wördt hôôge tied daj’ de hàànne in mekaa sloat. Hooge tied vuur een stark geluud vanuut Hoolt’n en neet mekaar zwakker maak’n, duur mekaar of te vall’n in het veere Riess’n. Vanof vandaage geet de VVD vedan as VVD Hoolt’n en de VVD Riess’n as lijst De Koe. Is dit dan het begin van de versplintering van de pertiën. Het is neet te hopp’n. Één dinge steet vaste, de SGP en de Christ’nunie goat vuur Riess’n, doar kump gen ne Hoolter meer an te passe. Politiek, het geet miej veer boam’n de pette. Wat belangriek is vuur Hoolt’n, bint duudelijke signaal’n in de richting van ôônze ôôsterbuur’n. Zörgt er vuur daj’ die ofgèèft. Det is wat ààns as papp’n en nathôôld’n. Wis en waarachtig.
De Vèèrkàànte Viefkop.
