Mans van Sangel, boeken in het dialect. - De Vèèrkàànte Viefkop Holten, Het Zwarte schoap Bathmen.
Mans van Sangel
in Sallands-Twents-Achterhoeks dialect.
 
 
Het nieuwste boek;

In Röste en Vrea
Belangstelling; mail naar t.deijk@hetnet.nl of t.deijk@gmail.com


 
Het boek, In Röste en Vrea gaat kosten 21,99. Het formaat is 16 x 24 cm. Het heeft 288 pagina's. Geschreven in het dialect uit de regio Salland, Twente en de Achterhoek. Even als geheugensteun;
 

De titel geeft weer, de rust en vrede, welke er is in ons kleine Nederland. Dit in tegenstelling tot de gewelddadigheden, in de landen rondom ons en verder in de wereld, die in het boek naar voren komen. De afbeelding op de cover zal indringend aangeven hoeveel die rust en vrede hebben gekost.   De verhalen gaan over van alles en iedereen in de regio. Verhalen uit Holten, Bathmen, Markelo en Rijssen. Verhalen over de buurtschappen Espelo, Dijkerhoek, de Beuseberg en de Haar. Het bevat gedichten en kerstverhalen. We kijken terug in het verleden en volgen zijdelings de politiek in de jaren 2014-2016.   Het boekwerk beslaat ruim 280 pagina's, waarin vele mensen nog één keer in de schijnwerpers worden gezet. Voor de lezers, die deze personen gekend hebben, een extra stimulans om het boek te bezitten, voor de overigen blijft het smullen van het onvervalste dialect.   

Ondermeer de volgende onderwerpen komen, in willekeurige volgorde, voorbij. Rikie van bakker Nijkamp, het Brookduo, Battum spant de Kroon, de ramp met de MH 17, het landelijk bekende briefje van Peter Rietman, Hanna van Snorrewind, tandarts Steunenberg, de Canadese herdenking, het prachtige lied over de school van Espelo, het kerstverhaal over Loo Bathmen, de geschiedenis van de Wissinks en Wonninks, Meermans Mans en Herman, de putte van Juleke, de Holtense link met Johan Cruyff en nog veel meer.  
geschiedenis van de Wissinks en Wonninks, Meermans Mans en Herman, de putte van Juleke, de Holtense link met Johan Cruyff en nog veel meer.  

Ook te verkrijgen bij Heusinkveld Holten en de Negro Bathmen of rechtstreeks bij de schrijver 0570 542436 en bij boekscout.com .


De veugeltjes tsjilpt.

Van de wekke mos ik denken an een menske det nooit iemand te kort möt hebben gedoane. Gedachten en vuurstellingen gungen met mie an de haal. Diep in de bossen van Loo, nog an het zandpad noar de schoole, woon’n de familie. Zie was ter geboren en heelemoale één met de natuur, doar op det olde boerderiejke. Ooit was het een harbarg an de olde postweg noar de Pruusse. Zie is ter heel lange blieven wonnen en zag ter eur kinder opgreuien. Zie bint er al lange geleden vertrokken en het is ok geen boerderiejke meer. De eenvoud van het kleine boerderiejke, met op de delle een paar beesjes, is verdrungen deur een landhuus in olde stijl. Àj’ der in de bossen ronddwaalt waan ie oe nog in de tied van Napoleon. Doar an die weg, woet ooit de steenen van de nieje rieksweg bint an e voert vanof de Schipbekke in Loo. Maar gelukkig ie magt er nog wandelen met de hond. Det mot ok zo blieven. As  ter doar op het Hemeltje ne begraafplaatse komt, mot het niet zo weazen dat het veur het publiek wordt afgesloten en verstoord duur graven. Het “Olden” boerderiejke zôl een pleisterplaats kunnen worden veur al die wandelaars, veur det ze hun wandeling oaver het “Hemeltje” begint of ofsluut. As het bie de wandeling dan zo is daj’ onderweg niet wordt gestoord deur stenen en ander grafmateriaal, dan köj’ genieten van de natuur doar, zo as de olde bewoners det ok hebt gedoane. Zie zol der misschien ok wel hebben willen rösten, maar as ter een “hemeltje” is, zal zie doar weer tussen al die tsjilpende veugeltjes.

Het zwarte schoap

Spölleman.

In de vroggere tied hàj’ Kuuper Jänske en Schot Hendrik Jan. Doarneust hàj’ de jungere generatie en det was Jèurlink. Hij hef den fakkel met varve oaver enömm’n. Hij hef zelfs nog wà met de beire keerls op etreed’n. Doar wadd’n neet zô völle muzikàànt’n in die tied en zô kôj’m in de joar’n zestig bewôôndern biej de Battemse Revue. Biej tied en wiele vertell’n e der oaver en dan blek wier, hoet hij doar van genött’n had. Later had e zelf ne band “Het Salland Combo”. Zien slotlied was vaake het Sallandlied. Het Sallandlied, in de joar’n zestig ontstoane uut de penne van mèister Brouwer. De carrnavalsvereniging de Fienpreuvers nam het oaver as lijflied en Jèurlink zat ’t op een cassettebandje, met as gastzanger, den Ontvanger. Doarnoa speul’n het versje hèèl Sallàànd en Twèènte duur en noe wördt disse opname, van het Salland Combo, oaverà nog ezung’n. Met de brèurs, Toon en Huub Brands spöll’n e, as één van de èèrste artiest’n, op de carnavalsoamde. Ôônz’n Spölleman zôl zien hèèle lèèm’n muziek bliem’n maak’n. Doarneuist blèèf e hèèl lange voetball’n. Nog zeej’m goan, an de rechter kàànte oaver ’t voetbalveeld, met ziene lange beene um een, al of neet perfekte, vuurzet te gèèm’n. In al die lange joar’n det e voetball’n biej de “Veteranen van de Rood Zwarten” kwamm’n de keerls, biej brulft’n en pertiën, onder anvoering van zien’n trekzak, de feestzaal in um een feestlied te loat’n heur’n. Onvergettelijk bint ôk de Niejjoarsdaage biej zien’n buurman Water Jan. At Jèurlink binn’nkwam begun het feest. “Toen Water Jan noar Hoolten kwam…..” Toen der in 1990 ne bloaskapel ontstund biej de carnaval stund hij kloar met zien’n Sax, um met te spöll’n. Hij zôl der vuur altied biej bliem’n. Ôk biljart’n blèèf e hèèl zien lèèm’n doon, met ôôle gabbers as Garratje en de Pette in de verschillende teams van Kalfsterman. Ôôit was e biljartkampioen van Hoolt’n, nee ie wunn’n nog neet zô makkelijk van ‘m. Hij blèèf ziene hobbies trouw en zô kôj ‘m, met ziene Brààndheultjes, in lederhose, tèèg;nkômm’n op de oktoberfeest’n. Vuur een tiedje trugge sprök ik ‘m vuur’n viskroam, saam’n met Wim van de Bok uut Battem. De ôôle verhaal’n kwamm’n noar boam’n. De leste kèèr, ie schrikt àj’ heurt, det e is in esloap’n. Hoe kan det noe, gistern was e nog op de voetbal. Het is de onwarkelijke woarheid, hij is hen egoane, ma vergett’n zöw’m neet. Gert van Jèurlink, ’n lest’n echt’n Spölleman van Hoolt’n.

Een gèètje.

Het was zô veer. Biej de halfjoarlijkse controle blek dà’k nen uutgezakten tàànd harre en nog arger, doar zat een gat in en det tast’n de buurman an. Nen extra ofspraak um die narighèid te verhelp’n. Gelukkig, het hoom’n pas noar de vakààntie te gebuur’n. Mà ja, de tied vlug en zô was het uur “U” eerder doar as dà’k arg in harre. Ik zagge der as ne barg tèèng’nop. Heuröt, het môs mà gebuur’n en det hè ‘k den tàànnedokter ôk mar eerlijke ezeg. Het was mà good dà’k nog neet half wusse,wat er stun te gebuur’n. Het blàànke zwèèt ha ’k biej vuurbaat al op de rugge stoan. Hij stell’n miej gerust met, ik zal oe èèm’n verdôôm’n. Ik krumpe in mekaa. Det völ met, genne grôôte noale, mà zô, zôônder arg was het gebuurt. Noa twei minuut’n veul’n ik niks meer en toen begun het brekkewark. De boore vleuig as ne hôôg fluitenden trein achter biej miej duur de môônd. De stukk’n vleuig’n der of. De assistente, zèug van achter eur môôndkäpke het lösgeboorde puun vöt, vuurdà ‘k het uut armood zelf weg kon sloek’n. Eindelijk wörd’n het een betje röstig. Ik vreuge of ze noe an het vull’n wadd’n. “Nee, wiej bint de bekisting an het legg’n, zôdet oe de vulling neet achter in hals löp of ôônder het tààndvlèis”. Onverstoorbaar wark’n ze vedan. Eindelijk gung de vulling der met kleine betjes teglieke in. Ik krèège ne smaak in de môônd, det miej dèu dèènk’n an zilverpepier. Noadet de goeie man mien bienoa de tàànne duur het gehemelte had e drukt, môch de bekisting der of. De grovve stukk’n wörd’n weg e haalt en ik môche èèm’n biekomm’n um met de tonge te veul’n, of ter nog scharpe stukk’n wadd’n bliem’n zitt’n. Noadet ôk die in de zoegslange wadd’n belàànd, wörd’n het gehèèl netjes glad emaakt en op epoetst. Drei kwattèèr, het zat er op. “Pas op, dàj oe neet in de wange biet en nemt gen heete koffie, want dan köj’oe de môônd lilluk zeer doon”. Met die bosschôp gung ik bliej en een betje duuzelig, van al det gerob in het môôndwark, op huus an. Noa twei uur was de verdôôving uut ewarkt en wörd’n de piene als mà arger. Noa een telefoontje stell’n ze miej gerust. De tandarts was behoorlijk te kèèr egoane, de piene kon nog wal èèm’n bliem’n, mà met een asperientje môs het ’n ààndern männ’n oaver weer, ààns môs ik wier komm’n. Àllèène de gedachte à! Gelukkig is de piene weg etrökk’n en vanof vriejdagmiddag kôn ‘k miej ôônderdôômpeln in de roes van de Kèunefeest’n. Moandagmänn’n wier een gèètje, mà noe in de knippe.


NIEUW  BOEK. 
 
Mijn vijfde boek, in samenwerking met de Paasvuurcommissie Holten. Niet te vergelijken met mijn boeken in het dialect. Wel echt weer een stuk cultuur van Overijssel.
 
 
PAASVUREN RONDOM HOLTEN
 
Een vurige strijd tussen trots en traditie.
 
 
Een oude traditie nog altijd springlevend.
 
Vijftig jaar paasvurenstrijd heeft Arjan Hakkert van de paasvuurcommissie in 2014, bij het vijftig jarig bestaan van de paasvuurkeuringen, op het idee gebracht om deze bijzondere traditie vast te leggen in een boek. Vervolgens is Teun Deijk bereid gevonden om verhalen te verzamelen, te schrijven en te bundelen tot een boek voor jong en oud in de regio. Het boek begint in de jaren twintig van de vorige eeuw tot 2015. De verhalen gaan over paasvuren van vroeger en nu in Holten en Rijssen (Lichtenberg), over de strijd om het grootste paasvuur, maar ook verschillende achtergrondverhalen, kleinschaligheid, wereldrecords etc. komen aan bod. Het zal zeker niet compleet zijn, maar geeft een goed beeld van het paasvuurvirus in deze regio. Aangezien de paasvuurcommissie ook het paasvuur in Bathmen heeft gejureerd, zijn ook een aantal Bathmense verhalen opgetekend in dit unieke boek. Het geheel wordt aangevuld met prachtige oude en nieuwe, bijzondere foto’s.
 
Totstandkoming.
 
Samen met verschillende betrokkenen is het boek over de paasvuren tot stand gekomen. Als eerste natuurlijk de inzet en kennis van Teun Deijk als schrijver, maar ook Arjan Hakkert als eindredacteur en André Heetkamp van Reclamemakers als ontwerper van het boek hebben een grote rol gespeeld. Het financiële plaatje is haalbaar gemaakt door de medewerking van meerdere sponsoren die we daarvoor erkentelijk zijn.
 

 Het boek is bij mij nog altijd verkrijgbaar voor E 12,50
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met
Teun Deijk via tel. 0570 542436.







 

Onderstaand een beknopte inhoud van het boek.   
 
Làànd van mien Oolders.
 
Het heeft een tijdje geduurd. Drie jaar na het vorige boek “Goold’n Treuintjes” ligt het vierde boek van Mans van Sangel, de Vèèrkàànte Viefkop, op de plank. Làànd van mien oolders, met op de cover de Dijkerhoekse molen, omdat mijn ouders ruim dertig jaar in de kring Dijkerhoek hebben gewoond. Het is een boekwerk geworden van 310 bladzijden, een bonte verzameling, van verhalen over oude en nieuwe tijden in Rijssen-Holten en Bathmen Het geeft een overzicht van gebeurtenissen over de jaren 2011 tot en met 2013 in de gemeente Rijssen Holten. Het geheel is doorspekt met een aantal gedichten, grappige verzen en gefingeerde vertellingen over Derk met de Beer. Wat te denken van de verhalen van Leny Polak, Janna Noordkamp en Podts Jan Alb en Harm uut Riess’n. Ook het 44 jarig jubileum van de Fienpreuvers en de jubileumreis van de Hoolter Korhanen passeren de revue. Kortom voor elk wat wils. Niet allemaal hoogstaande literatuur, maar wel in onvervalst Sallands-Twents dialect. U zult het zien, voor de liefhebber, echt een boek om in één adem uit te lezen. 
 
Mans van Sangel
 
Verhalen over Salland, Twente en de Achterhoek door Teun Deijk, Mans van Sangel, Klepperman en Vèèrkàànte Viefkop uit Holten, samengevoegd in meerdere boeken.
 
Teun Deijk is geboren in 1947 in het hartje van Holten. Tot zijn 28ste woonde hij in Holten. Bij het jaarlijks carnaval in Holten, ontpopte hij zich als Mans van Sangel en veel later als Vèèrkàànte Viefkop en Klepperman. Het is al weer langere tijd geleden dat hij neerstreek in Loo-Bathmen, onder de denkbeeldige torens van kasteel Arkelstein. Door zijn verbondenheid met Holten, is hij zich blijven richten op zijn geboorteplaats. Na gestopt te zijn met werken is hij verhalen, boeken en gedichten gaan schrijven, voornamelijk in het Sallands / Twents / Achterhoeks dialect.
 
Bent U een liefhebber van het dialect van Salland, Twente en de Achterhoek, het dialect dat gesproken wordt tussen Deventer, Bathmen, Holten, Rijssen, Markelo en Laren, dan zijn deze boeken iets voor U. Prachtige korte verhalen over vervlogen tijden en de tijd van nu.  Onderstaand de laatste verhalen, uiteraard in het dialect. 
 
 
 
Hiernaast Mans van Sangel als klepperman voor de Holtense kerk.
 
De laatste klepperman van Holten was een oom van de grootmoeder van Mans van Sangel. Het bloed kruipt...
 
 
 
 
 
De Vèèrkàànte Viefkop zörgt er vuur det de lèu wakker blieft.
 
 
Gert Jan van 't Holt, samen met Charles Reeves, bij de opening van de feestelijke Canadezenroute in 2010.
Hier is mien stèè.
 
In 1963 kwam e an de dorpsschoole, ôônder Mèister Brouwer. Hij zôl nôôit wier vôt goa uut Hoolt’n, Hij wörd’n Hoolter met de Hoolter. Gert Jan van ‘t Holt stun e op meerdere plaats’n in de gemeente vuur de klasse. Oaverà dök zien’n naam op, of ’t noe biej de gymmestiek was of biej de carnaval, oaverà zag ‘m. Hij was het boegbeeld biej het herdèènk’n en ontvang’n van de Canadeese veteraan’n uut ’n tweed’n wereldoorlog. Hij stun an de weege van de Stichting Viering Nationale Feestdagen en Welcome Again Veterans. Zelfs doar blèèf het neet biej. Met ziene meuige van “De Ofsluuters” zörg’n hij der vuur det er op ‘n Hoolterbarg vuurgood ne ruumte kwam, woet de gesnèuvelde Canadeez’n uut ’n tweed’n wereldoorlog op ne respectvolle wieze wordt herdach. Het wörd’n zien lèèm’nswark. Zô bint er völle mèèns’n in Hoolt’n en veer doarbuut’n diet Gert Jan tèèg’n bint e kömm’n. Gert Jan, altied vrèindelijk, en neet zuunig met een good woord vuur iedereene, van hôôge tut lèège. Wat det angeet, zeker gen Hadd’nbarger. Ne keerl uut het ôônderwies, met ne brèède belangstellingvuur het Hoolt’nse gebuur’n. In 1941 geboor’n in Hard’nbarg, as elfde kind uut het gezin, kwam e in 1964 te wonn’n an de Weverstaat, saam’n met zien vrouwe, Heike Stubbe, uut Breem’n. Doar wörd’n de beire dochters, Anja en Sonja, geboor’n. Via de Pann’nbakkersstroate gung’n ze in 1973 noar de Ab Jààns’n stroate. Hij was inmiddels directeur van de Haarschoole e wörd’n. Hij zôl der zien veerdere lèèm’n bliem’n wônn’n. In 1985 kwam e biej de carnaval, as achttiende prins der Fienpreuvers. Een samengoan, woet de sponsoring van de keerskes op Karsoamd, het organiseer’n van vrijheidsoptocht’n, de oprichting van ziene Brààndheultjes en zelfs zien vriendengroep, de Ofsluuters, uut is ontstoane. Zô bint er ongetwiefeld nog meer dinge te neum’n, woet Gert Jan een stèèmpel op hef e drukt. Al die joar’n kwam ie Gert Jan oaverà en altied wier tèèg’n. Noa det e in Splôô, as hoofd van de Bosschoole, met pensioen was e goane, wörd’n ’t echt neet stille rôôndum diss’n bezundern keerl. Hij dèu gewoon vedan tut ziene allerleste daag’n. De laatste joar’n zag ie ‘m knôôi’n met ziene gezôôndhèid. Hij zag ter brekbaar uut, mà heul van het lèèm’n. Iedere kèèr had e wier tèèg’nslag te verwark’n. Vuurige wekke krèèw we berich det e völl’n was en ne ribbe had e brökk’n. Hij verzucht’n, wat kan een mèènse nog meer verdrèèg’n, wanneer heult dit op? Diss’n klap kwam e neet meer te boam’n. Zien aardse lèèm’n is vuurbiej, mà hij blif in ôônze gedach’n. Met ne variatie op een gedich, det e ôôit zelf schrèèf, gedèènke wiej ‘m.
 
Umringd duur kinder, diet miej an ’t harte ligt,
Wark’n ik in Hoolt’n met een bliej gezicht.
Zô goa ‘k noe ôk lèu, ‘t geet oe good.
Nemt met, biej al wàj’ veerder doot,
Mien liefspreuk, ‘t kon neet môôier weer,
Hoolten, lèu, “Hier is mien stèè.”
 
De Vèèrkàànte Viefkop.
 
Meermans Mans en Herman.
 
Tanige keerls, goodlachs en zie gung’n eur eeg’n gàànk. Neet alles op uur en tied, mà net zô ’t eur uutkwam. Zô zat ik biej opoe te wach’n tutdet ze met peerd en waag’n de Liez’nstèège indrèèi’n, um achter op ’n Vlèèrdiek te melk’n. Zie wadd’n gek van peerde en hadd’n de boerderieje op de Meermanskààmp is. Het enige wàj’ noe nog vindt, bint de linnebèume. De Wàànsinkbrèurs wadd’n verstokte vriejgezell’n, tutdet Meermans Mans op vriejerspad gung. Hij was à wà tèèg’n de vieftig. Hèèl Hoolt’n preut oaver de nieje boerinne op Meerman. In die tied leer’n ik de femilie good kenn’n as monsternemmer. Beste lèu, aardige vrouwe en altied in vuur een preuitje. Àj’ der hen môss’n, môj’ der wal een paar uur vuur uuttrekk’n. Zie melk’n met eur beid’n zestien beeste en det was mien’n grötst’n boer in die tied. Het gung àmoa nog met de hàànd. Àj’ noar de Meermänze mônn’n was ter vaake wat bezunders. De eene kèèr zat ie, noa het môônster nemm’n, an de beschuut’n met muuskes, biej de geboorte van Paulientje en de ààndere kèèr môj toch ôk wà ne niejjoarsborrel drink’n. Het was altied op ’n kniepert, dàj’ op tied op schoole kwamm’n. Het zal een kèèr zommers weer’n e wes, dà ‘k op mien fietske ’s oamds het arf op rèè um melkmôônsters te nemm’n. Ik was e rap kloar. “Wiej hebt vanmiddag e mölk’n, want wiej krèèg’n hèui drèuge, komt männ’nvrog mà wier.” Och, en dan dèuj’ n ààndern männ’n twei piepkes met melk in het fleske en was alles e rèègelt. Biej de brèurs was ter altied wà wat. Zie zatt’n de beeste neet gauw drèuge, ôk al gaff’n ze nog gen twei liter per melkbuurte. Uut ondèungde schepp’n ik met mien môônsterstok dan wal is extra hôôge duur de melk, zôdet het vetpercentage ongelèufelijk hôôge was. Ne wekke of wat later haw we dan onmeunig völle schik aw we de resultaat’n ôônder ôôg’n krèèg’n. Zie hadd’n ôk ne privé spoorwegoavergàànk biej huus. Het geslött’n hekke hè ‘k eur vaake lös e doane at ze noar de ààndere kàànte van ’t spoor mônn’n, um te melk’n. Noa een joar làànk môônsters nemm’n hà ‘k ne bromfietse biej mekaar e spoart. Zô ongeveer zes wekke later gung ik, rôônd kwart oaver achte, vanof Meermans Mans, duur ’n geuird’n hen op huus an. Half nèènge begun de schoole, hoas ,hoas, hoas. Op de èèrste kruussing gung het mis. Ik krèège gen vuurrang en doar hà ‘k ôk gen rech op. Het lôôn van een joar làànk pôkkeln leer an gruuzelemèènt’n op de stroate. Verdôôfd sprint’n ik op huus an, um mar op tied biej schoole te weer. Doar kwamm’n ’n ôôld’n dokter Nagelhoudt biej miej um te kiek’n of alles wà good was. Hij sprök miej vermanend touw, dà ‘k neet weg had meug’n lôop’n. Met ne kleine vertraging en ne grôôt’n kater zat ik den dag in de schoolbàànk’n. Wis en waarachtig.
De Vèèrkàànte Viefkop.
 
Tàànnesmit.
 
Hij is à wier hèèl wat joar’n vôt uut het Hooltense stroatbeeld. Toch hef half Hoolt’n biej um in ’n stool e zett’n. De rilling’n lôôpt miej oaver de rugge, à’k trugge dèènke an die èèrste kèèr, toen ‘k biej um ôônder “het mes” môs. Met onmeunig völle tààndzeerte kwam ik biej ‘m in ’n stool an de Stationsstroate. Mà toen ‘k één kèèr zatte, oaverwun de bangighèid het van de piene. Ik vlèuge ’n stool uut, hèèmoa van ’t trabat, in ééne strèèpe op huus an. Doar wörd’n ik geröste stelt met een paar zuurtjes en zô ondergung ik asnog mien lot. Het zal in de joar’n vieftig weer’n e wes det e in Hoolt’n begun. Één van ziene èèrste assistent’n was Riekie van Jan Blaauw en doar zôll’n nog verschèid’n Hoolter mèikes volgen as tandartsassistent of as hulpe in de huushôôlding. In totaal is e wà vèertig joar blèèm’n en hè ‘k ‘m verscheid’n kèèr’n op e zoch an de Pastoriestroate. In latere joar’n zag ik ‘m vaake biej ôôns de stèège in komm’n. Mèèstal leup e met’n ne lang’n trad vedan, mà zô of en touw maak’n ôk nog wal is een preuitje met ôônze moo. Mangs dan leupe wal arg hard, net of e de zörg’n van zich of wol lôôp’n. Hij was ne tandarts tuss’n de Hoolter, Hij heul van ondèungde. Zô had e de gewoonte um met oe an de proat te goan, at e met zien gereedschap biej oe in het môôndwark zat. Het was onmèugelijk um dan wat trugge te zegg’n. Ôk hè ‘k van heur’n zegg’n det e lèu, diet e net verdôôfd had noar de kökk’n stuur’n, um koffie te drink’n. Ie snapt wà hoet det ofleup, zôônder geveul in de môônd. Hij trök met hàànne en beene, zèèd’n de lèu en hij môs schouwmaker zegg’n tèèg’n Steun’nbarg. Alle wekke, op vriejdagmiddag, kwam e op uur en tied een paar slaatjes haal’n biej Waterjan in de kroeg. Doar zat vaake wat personeel van Krekel en doar hat e der kennelijk net ééne van ôônderhàànne had, den zèè, “Doar hij den dondersen tàànnesmit, ie zôll’n ‘m dôôdgôôi’n met voarkensdriete.” Hij lach’n der umme, blèèf de rust zelve, betaal’n ziene slaatjes en vervolg’n zien’n wekkelijks’n gàànk op huus an. Het was een schilderachtig gezin en zie bint alle kàànt’n uut e vlèuig’n. Hij zelf kwam van Almelo en hef ziene leste joar’n e slett’n in Bilthoven. Min of meer toevallig heur’n ik det e op 28 januari e störm’n was en det ziene wichter ‘m in Hoolt’n hadd’n begrèèm’n. Doar màj’ röstig uut opmaak’n, det Hoolt’n ‘m altied noar an ’t harte hef e lèèg’n. Ne bezundern keerl uut ne tied det dokters, dôômies en schoolmèisters nog ech anzeen hadd’n in ôôns klèine boer’ndarp. Ne Hoolter tandarts uut ne vervleuig’n tied. Hendrikus Friedrich Steunenberg, hij is wier op de stèè, woet e kennelijk het leefste was. Acht’n tachtig joar, hij röst in vrèè. Wis en waarachtig.
De Vèèrkàànte Viefkop.


Karsoamd op Gooldenbeeld.  

Het joar löp op zien èine. De daage bint snel körter e wörd’n. Het weer is net as het gemood van ’n ôôld’n HaarHendrieks. Hij veult zich slech, verslett’n en àllèène. Hij is de zestig à veer vuurbiej. Zien zönne Jan Willem is weg e trökk’n noar het vèère Hollàànd. Het wörd’n ‘m te benäuwd op die ôôlde stea in det ôôle boer’nlàànd. Zie hebt niks meer van ‘m vernömm’n.   Haarhendrieks zit vuur de dell’nduure te prakkezèèr’n, hoe of ’t veerder möt goan met de boerderieje.

Ziene gedach’n goat trugge noar de tied toen hij zelf, verplicht, met Napoleon met môs noar Ruslàànd. De kôôle rilling’n trekt ‘m wier oaver de rugge. De ellende van al die jongs diet doar, biej buskes dôôd evreuirne, langs de kàànte van de weg lagg’n. Duuzenden en duuzenden bint er achter e blèèm’n in de schnèèmassa’s van Ruslàànd.   Vanalles schöt er ‘m duur ‘t hèufd. Zôl Jan Willem nog wà lèèm’n? Zelf heffe ‘t mà net könn’n oaverlèèm’n, mar een paar ofgevreuir’n tèène bint nog altied de stille en pienlijke getuug’n uut die barre tied.   Hij is zô deepe in gedach’n det e àgèèt neet in de gaat’n hef det het een betje is goan schniej’n. Ôk de heldere sterre an de zuudelijke lôch ontgeet ‘m.

Hij veult det e eulder wördt en ziene kracht’n weg vleuit. Doar möt het kommende joar rap wat verààndern. Gelukkig hef e ziene vrouwe Aaltje nog en ôk de noabers stekt zô of en touw nog wal is ne hàànd touw, ààns hadd’n ze de ôôle stèè à lange achter mönn’n loat’n.   Ne heete troane schöt uut zien ôôge, vuur ‘m in het varsse leuigke schnèè. Het gif nen apart’n glààns. Het gif ‘m hoppe det er ôôit wier mèuiere tied’n kômt. Of toch neet? De twiefel blif in zien harte. Het is noe à twei joar e lèène det zien zönne Jan Willem is weg e goane. Zôl e nog wal ôôit wierkomm’n? Het blif an ‘m knaag’n. Met die gedach’n zoch e de berrestèè op.  

’N ààndern dag maakt e, net as altied, zien’n gàànk noar de nieje Postweg, um te kiek’n of Jan Willem ôônder de rèizigers is. Vuur de zôvölste kèèr is het wier mis. HaarHendrieks zut het lèèm’n neet meer zitt’n en èèm’n däch e an het allerargste. Op de terugweg noar huus, net vuurbiej de kruussing met ’n ôôld’n harbarg en de schoap’nspikke, steet e stille biej nen machtigen beuk’n.   Dan gebuurt er iets bezunders.Vuur ’m uut huppelt er een roodborstje. Het sjilpt as of het zegg’n wil,”Maakt oe gen zörg’n, alles zal good kômm’n.” HaarHendrieks bedäch zich. Het vèugeltje blif vuur ‘m uut goan duur het duustere bos. HaarHendrieks gôôit de paar leste krömmels van de stoete, diet e op de voes met hef e nömm’n, noar het vèugeltje. Dan is het vôt. Net as altied kump e met verdreet in t harte wier biej huus. Zien Aaltje steet ‘m op te wach’n en zut an zien’n gàànk det het wier niks is.

De daag’n verstriekt.   Mirrewinter, HaarHendrieks zit met doffe ôôg’n te kiek’n noar wat? Hij wèèt het zelf neet meer. Zal e vandaage nog noar de postkoetse lôôp’n? Het is gen weer. De jachschnèè slöt met de wind tèèg’n klepperende vèinsters. Toch vindt e wier de mood um te goan kiek’n of zien zönne vanof Dèimter is met e kömm’n. Wier is het niks. Een paar vroole, diet noar de markt bint e wes stapt uut en zeukt rap eur weg noar een betje warmte. Nog eulder en verdreetiger zoch e zien’n weg trugge noar Gooldenbeelt. HaarHendrieks kik wier noar den grôôten beuk’n. Zal e toch mà? Net at e ’n èèrst’n trad wil doon, vlug det roodborsje ’m wier um de kop hen. Het blif biej ‘m tut det e biej huus is. Zô zut Aaltje ‘m kômm’n, krom gebeuig’n duur verdreet, de kôôle wind en de jachschnèè. Zie wèèt genog en vèègt eur gezichte of met de punte van ’n scholk. De stemming in huus wördt er neet better op. Dit kan zô neet vedan goan.   Gelukkig slöt het weer umme. In het zuud’n steet wier die heldere sterre an de lôch. HaarHendrieks zut het neet, ziene gezôôndheid nèimp zeenderôôg’n of.

 De karsdaag’n stoat vuur de duure. Het enige lechpuntje , woet ziene vrouwe Aaltje heur hoppe op heffe vestigt, is die heldere sterre an de lôch. Zie buurt eur man op met met; “Ie zölt zeen det ôônze Jan der met de Karsdaag’n wier is.” Zie pröt tèèg’n better wèèt’n in. Männ’n is het à Karsoamd.   Tèèg’n melkenstied zut HaarHendrieks det de kouw op kalvern steet. Het is wà vrog, mà niej lèèm’n op Goldenbeeld is altied welkom. Hij stuurt de vrouwe op klôômp’n duur de keulte, de schnèè in. De neuiste buur’n wordt op e trommelt um te help’n met de kalverieje. Het zal wà neet nèurig weer, mar ie könt nôôit wèèt’n. De ôôle kouw kalvert al vuur de tiende kèèr an al die kèèr’n is het een kieske ewörd’n. Zôll’n ze det geluk disse kèèr ôk wier hemm’n? Een uur later wördt er met de buur’n ne borrel e drunk’n op Aaltje elme. Eindelijk toch wier een betje geluk op Gooldenbeeld. Dit möt toch wà ne vuurboode weer van een nog grötter geluk. Aaltje kik glimlachend noar de heldere sterre an de lôch.  

’N Ààndern dag wördt er gladdighèid um ’t huus hen e maakt. Vanoamd, Karsoamd, Derk met ‘n Beer zal ziene ronde wier doon oaver de stief bevreuir’n làànderiej’n. Alles is noar binn’n e haalt en de beire eek’nbèume bint vuuzeene van ne witt’n bäänne, zôdet Derk mà rap duur zal goan. ’N hèèl’n godsgàànselijken dag hef het e schniejt, mà noe met het vall’n van ‘n oamd, wördt het helder an de lôch. In gen joar’n was het zuk helder weer op Karsoamd. De sterre an de zuudelijke lôch is nog nôôit zô grôôt e wes. Het boer’nlàànd lig ter kôôld en uutgestörv’n biej. Ie zeet gen starveling meer buut’n. Het löp à tèèg’n nèèng uur. Derk met ’n Beer zal wà neet meer kômm’n.  

Mà dan in één kèèr, ne hôôp lawaai achter het huus. Blief ie mà binn’n schreeuwt HaarHendrieks tèèg’n Aaltje, want as Derk het is, dan waart oe mà. Zelf löp e, met de grèèpe op ’n nekk’n, buut’numme noar de dell’nduure. Hij heurt gehinnik achter ’t huus en in de veert’n zut e ne weust’n keerl op een groot varken achter oaver ’n kààmp hen scheer’n in de nèvels van de Schipbekke in de richting van het ôôle Arkensteen, of verbeeldt e zich det noe?   At e vedan löp zut achter ’t huus een vrèimd peerd, weeld hinnekend, an de klinke stoan. De dell’nduure steet lös en hij geet met de grèèpe in ‘n anslag noar binn’n. Mill’n op de delle steet ne keerl diet zich ontdut van alle schèè en smeerighèid van ne lange rèize. Hij stuf ter op an met de grèèpe.

Op het allerleste zut e het roodborsje. Hij bedäch zich en zut dan pas det e bienoa. zien bloodeeg’n zönne an de grèèpe had e stökk’n. Het roodborsje zet zich in het stalraam en HaarHendrieks wèèt det het vèugeltje al die tied oaver ’m hef e waakt. Het is as of ter een lech in ‘m begint te bràànd’n en met nen akeligen rauw’n schreeuw valt de beire keerls mekaa in de arme.   Aaltje heurt in vuurhuus det er iets hèèmoa mis is en kump de delle opvleeg’n en doar zut ze de beire keerls, diet mekaa mà neet lös könt loat’n.  Dan deelt ôk Aaltje, huulend van geluk, met in vreugde van diss’n Karsoamd.   Op de kökk’n komt de verhaal’n lös.

JanWillem is as vriejwilliger met de e wes met Koning Willem van Oranje op de Tiendaagse Veldtocht noar België. Hij had vuur twei joar e tèèkent en noe, net vuur de Karsdaag’n was het kontrak uut e deent.De starke vehaal’n volgt mekaar op. HaarHendrieks däch trugge an Ruslàànd. Zie hebt de jonge wier op de kökk’n. Hèèmoal vanuut Maastricht is e in zien ééntje, duur weer in wind, schnèè en ies, op het peerd trugge kömm’n noar de olde huusstèè.  

Met eur drei’n kiekt ze dàànkbaar en bliej noar buut’n. De sterre steet flôônkernd an de lôch en op het underste täkske van de proemenbôôm zit het roodborstje en dan wèèt ze ‘t, hier heurt ze thuus. Minuut’n làànk stoat ze doar met eur drei’n. Het is een wôônder. Op de delle bekik het pasgeboor’n kälfke alles met grôôte onscheuldige oog’n. Het peerd steet vuur in ’n stal e nèimp nog mar is een hap van de de wà verdeende haver. Het is Karsoamd op Goldenbeeld.





 

Uw naam:
Uw e-mailadres *:
Voer reactie in:
 
* Als je een bericht wilt plaatsen heb je een geldig e-mailadres nodig. Het adres wordt niet gepubliceerd en is niet zichtbaar voor anderen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Website Builder
mogelijk gemaakt
door Vistaprint